De geschiedenis van de Watertoren

 

De Watertoren, met de nieuwe naam "Aquastate", aan de Groningerstraatweg in Leeuwarden is de tweede watertoren van Leeuwarden (de eerste is helaas afgebroken). De toren werd gebouwd in 1925 en kwam, met zijn forse gedaante - 35 meter hoog bij een omtrek van 56 meter en een capaciteit van 1.015 kubieke meter –, aan de Groningerstraatweg te staan.

Toen het waterleidingnet na de oprichting van de n.v. I.W.G.L. (n.v. Intercommunale Waterleiding Gebied Leeuwarden) verdere uitbreiding onderging, waren er meer watertorens nodig aan de uiteinden van het leidingnet. Waren de eerste torens onder externe architectuur gebouwd, nu werden ze door de bouwkundige afdeling van het bedrijf in samenwerking met aannemers uitgevoerd.

De tweede watertoren in Leeuwarden is een geheel ander bouwsel geworden dan de toren van Halbertsma aan het Zuiderplein. Evenals Kuipers in Heerenveen had gedaan, gebruikte men voor deze toren ook een combinatie van beton en baksteen. Het beton is voor de constructie en het dak gebruikt. De bouwkundige afdeling van de n.v. I.W.G.L. heeft samen met de n.v. Bredasche Beton Mij. (voorheen H. Vriends Breda) de watertoren ontworpen. De toren behoort tot de zogenaamde "Amsterdamse School".

Deze toren is achtzijdig, doch de terugspringende en van staande vensters voorziene muurvlakken zijn even breed als de lisenen (steunberen), waarmee een zestienzijdig bouwwerk met een stoer uiterlijk is ontstaan. De lisenen lopen ononderbroken door tot de betonnen hoed, die de toren dekte.

De muurvlakken van de schacht liggen dieper dan die rond het reservoir. De overgang geschiedde met een in vier bewegingen uitkragende betonnen dorpel. De onder- en bovenkanten van het  reservoir bezaten, evenals die van de watertoren in Franeker, friezen van vierkante venstertjes en in de zijden van de schacht waren staande vensters ingebroken.

Het silhouet van de watertoren aan de Groningerstraatweg is in 1973 veranderd. Toen heeft men de toren, nadat besloten was deze toch te handhaven voor een gelijkmatige druk op het leidingnet in de stad, een grote onderhoudsbeurt gegeven. De ramen die regelmatig werden ingegooid heeft men dicht gemaakt en de liggende vlakken zijn met beton bespoten. Om de constructieve elementen beter zichtbaar te maken zijn de lisenen donkerder uitgevoerd. Men heeft gepoogd de toren een strakker en moderner aanzien te geven.

Alle ramen werden gedicht en ter hoogte van de uitkragingen, die tot afschuiningen werden teruggebracht, kregen de muurvlakken gepaarde patrijspoorten. De lisenen ontvingen een donkere, de muurvlakken een lichte kleur, waardoor de constructieve delen zichtbaar werden gescheiden. Om het werk te vergemakkelijken bekleedde men de steiger die rond de toren werd opgetrokken helemaal met plastic in een felle gele tint. Deze tijdelijke ingreep op de omgeving werd zelfs aanleiding tot een projectkunst -activiteit22. Men was overigens gewend aan een andere bekleding; jarenlang was de toren begroeid geweest met klimop.

In 2001/2002 vond een grondige verbouwing plaats door Ten Tije Bouw uit Hengelo.      
De architecten Draisma en Wolthekker hebben de toren een slanker aanzicht gegeven door haar ca. 10 meter hoger te maken en te voorzien van een zinken, spitsvormig dak. In de toren werden 9 luxe appartementen aangebracht met op parterre een kantoor.

De 16-kantige toren, “Aquastate”, is een beeldbepalend stadsmonument en is gelegen vlak bij de recreatiegebieden “De Dokkumer Ee”, “De Groene Ster” aan het “Vrijheidsplein” met diverse uitvalswegen.

 

Voor bovenstaande informatie is geput uit:

“Watertorens in Friesland” Peter Karstkarel; uitgegeven in 1980, De Tille, Leeuwarden (ISBN 90 70010 90 9)

“Putten uit het verleden”, drs. Ria Efdée, uitgegeven door nv Waterleiding Friesland in 1988 (ISBN 90 9002337-2)
De recente informatie is van ing. J.W. de Jong.